Τέχνη και Αρχιτεκτονική

Helvetica, Τότε και Τώρα

Η διαχρονική γοητεία της διάσημης ελβετικής γραμματοσειράς

Μια ισορροπία ανάμεσα στον αρνητικό και τον θετικό χώρο, με ομοιόμορφες γραμμές, κομψές καμπύλες και ξεκάθαρες κάθετες μολυβιές, η γραμματοσειρά Helvetica κυριαρχεί τους δύο τελευταίους αιώνες. Ένα πρότυπο καλής σχεδίασης, αποτελεί τη χρυσή σταθερά για καθαρά, εκλεπτυσμένα σχέδια, μηνύματα και αφήγηση ιστοριών. Το κομψό σχήμα και οι καμπύλες της εκφράζουν αποδοτικότητα και σύγχρονο χαρακτήρα.

Μια γραμματοσειρά γεννιέται

Η Helvetica καθόρισε τη σύγχρονη ελβετική σχεδίαση. Η γραμματοσειρά δημιουργήθηκε στην Ελβετία από τους Max Miedinger και Eduard Hoffmann για το Haas Type Foundry το 1957. Το αρχικό της όνομα ήταν Neue Haas Grotesk, αλλά γρήγορα άλλαξε σε Helvetica το 1960, το λατινικό όνομα της Ελβετίας.

«Τα πρώτα τυπογραφικά στοιχεία της Neue Haas Grotesk, φτιαγμένα με το χέρι σε λεπτό χαρτί είναι, κατά τη γνώμη μου, αληθινά έργα τέχνης», λέει ο Alfred, γιος του Hoffmann στο «Helvetica Forever». «Μπορώ να νιώσω το χέρι του δημιουργού, το γκρι που οφείλεται στην ασυνήθιστη χύτευση».

Οι γραμματοσειρές sans serif χαρακτηρίζονται από το μονότονο βάρος τους, τις ομοιόμορφες περιοχές μεταξύ των γραμμάτων, την αναγνωσιμότητα και τις ξεκάθαρες διακοπές τους. «Μπορώ να ανακαλύψω τα μοναδικά χαρακτηριστικά, όπως τα φαρδιά νούμερα και τον στενό χώρο μεταξύ των λέξεων—η εμπειρία είναι πραγματική ευτυχία», λέει ο Hoffmann. Η γραμματοσειρά έκανε το ντεμπούτο της στην έκθεση Graphic 57 στη Λοζάνη της Ελβετίας και έγινε αμέσως επιτυχία. Η Helvetica κατάφερε να έχει διεθνή και παγκόσμια επιτυχία, χάρη στις ταυτόχρονα κλασικές και μοντέρνες γραμμές της, την ευκολία και την κομψότητα. Θα γινόταν ένα σήμα κατατεθέν της ελβετικής καινοτομίας, της κουλτούρας και του στιλ.

Ένα διαχρονικό φαινόμενο

Περισσότερα από 60 χρόνια αργότερα, η Helvetica αποτελεί το προτιμώμενο τυπογραφικό στοιχείο για τους graphic designers σε ολόκληρο τον κόσμο. Ισορροπημένη και πολύ λειτουργική, είναι ένα δείγμα του σύγχρονου γούστου και της προσοχής στη λεπτομέρεια. Παρέχει καθαρή αναγνωσιμότητα από κοντά, από μεγάλες αποστάσεις, ακόμα και εν κινήσει. Από ταμπέλες στον δρόμο μέχρι τη λογοτεχνία και από το μάρκετινγκ μέχρι τον κινηματογράφο—αποτελεί ένα απαράμιλλο κατόρθωμα του οπτικού πολιτισμού.
Η απόδοσή της εν κινήσει, απαθανατίστηκε ίσως καλύτερα από τον θρυλικό designer Massimo Vignelli στο σύστημα του Μετρό της Νέας Υόρκης. O Vignelli προτίμησε ξανά και ξανά το αποτελεσματικό αυτό τυπογραφικό στοιχείο, ειδικά σε σχέση με τις μετακινήσεις. Μπορούμε να δούμε την επιλογή της Helvetica από τον Vignelli σε ένα εμβληματικό σήμα αεροπορικής εταιρείας, που δίχως αμφιβολία ενέπνευσε αργότερα την παρουσία της γραμματοσειράς ανάμεσα στα αστέρια, πάνω στα διαστημόπλοια της NASA.

Η συνεχής μας συνύπαρξη με την Helvetica καθόρισε την κατανόηση του κόσμου γύρω μας. «Οι γραμματοσειρές μάς λένε πράγματα όλη την ώρα. Τα τυπογραφικά στοιχεία εκφράζουν μια διάθεση, μια ατμόσφαιρα. Δίνουν χρώμα στις λέξεις,» λέει ο designer και συγγραφέας Rick Poynor στο ντοκιμαντέρ «Helvetica» του 2007, που σκηνοθέτησε ο Gary Hustwit. Μια βόλτα στην πόλη, το ψάξιμο των τίτλων σε ένα βιβλιοπωλείο, οι ετικέτες στα προϊόντα όλων των ειδών είναι ορισμένα παραδείγματα της έμφυτης ικανότητας της Helvetica να μεταφέρει με επιτυχία μια ιδέα—πάντα συναρπαστική και μοναδική—στον αναγνώστη.

Η Helvetica απέδειξε ότι μπορεί να επικοινωνήσει ισχυρά μια διάθεση, ένα συναίσθημα, ένα όραμα και έφερε μια νέα γενιά γραμματοσειρών. Τα διαχρονικά τυπογραφικά στοιχεία της σύγχρονης εποχής ενέπνευσαν δεκάδες ισορροπημένες περιπτώσεις και παραμένουν δημοφιλή και στον 21ο αιώνα.
Πράγματι, η Helvetica παραμένει παρούσα και επιδραστική ακόμα και σήμερα. Η έξυπνη, κομψή και καλλιεργημένη σχεδίασή της φανερώνει έναν avant-garde χαρακτήρα. «Νομίζω ότι έχω δίκιο να αποκαλώ την Helvetica «το άρωμα της πόλης». Είναι κάτι που δεν παρατηρούμε συνήθως, αλλά θα μας έλειπε πολύ, αν δεν βρισκόταν εκεί,» λέει ο Lars Muller στο «Helvetica». Δεκαετία μετά από δεκαετία, οι graphic designers και όσοι ξεκινούν τα trends συνεχίζουν να προσελκύονται από αυτό το ελβετικό, σύγχρονο κλασικό.

Το χαρακτηριστικά ελβετικό τυπογραφικό στοιχείο

Άμεσα αναγνωρίσιμη ως ένα σύμβολο ελβετικής ακρίβειας και ποιότητας, η Helvetica είναι η γραμματοσειρά που επέλεξε η La Prairie, μεταφέροντας την έμφυτη Swissness του Οίκου. Εκφράζοντας ταυτόχρονα τη μακρά κληρονομιά της και την προχωρημένη αισθητική της, είναι λογικό η La Prairie να έχει αγκαλιάσει την Helvetica και να διακοσμεί τα δοχεία με τις λεπτές γραμμές της μοναδικής αυτής ελβετικής γραμματοσειράς.