SAVOIR-FAIRE

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ MURANO

Η ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΛΧΗΜΕΙΑ ΜΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Το αληθινό ζενίθ της ανθρώπινης τέχνης και δημιουργικότητας έχει φανερωθεί σε διάφορα χρονικά σημεία ανά τους αιώνες. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με το συνδυασμό των αλχημικών διαδικασιών, των μυστικών μεθόδων παραγωγής και πρακτικών και της μοναδικής οπτικής του ομορφιάς, το γυαλί Murano αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα της άριστης ιταλικής δεξιοτεχνίας, με ένα εκπληκτικό εύρος ιστορίας και γνώσης που δημιούργησαν τα θεμέλια για κάθε μοναδικό αντικείμενο.

Μπορεί η ομορφιά κι η δεξιοτεχνία στη θαυμαστή υαλουργία του Murano να είναι αρκετή για τη φήμη, την αίγλη και τη συνολική αύρα γοητείας που διαθέτει, υπάρχουν όμως πολλά περισσότερα από όσα αρχικά φαίνονται σε αυτή τη μοναδική καλλιτεχνική κληρονομιά και τους θησαυρούς της. Η ιστορία του γυαλιού Murano εντοπίζεται σε ένα μικρό νησί της Βενετίας, περιτριγυρισμένη από παραδόσεις και θρύλους, γεμάτη με αλχημικά πειράματα.

ΦΥΛΑΣΣΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΟΞΑ ΤΟΥ MURANO

Οι ασύγκριτοι υαλουργοί του Murano απολάμβαναν το κύρος της υψηλότερης τάξης των αλχημιστών και των τεχνιτών και το έργο τους ήταν ένας μοναδικός θησαυρός της Βενετίας. Το μυστήριο των μοναδικών τους προϊόντων φούντωνε, καθώς υπήρχαν πολλές φήμες γύρω από τους τεχνίτες του Murano και τις πρακτικές τους. Ίσως η πιο διαδεδομένη ήταν ότι οι υαλουργοί αντιμετώπιζαν πολύ βαριές ποινές αν έφευγαν από το νησί, εξαιτίας του φόβου να διαδοθούν οι γνώσεις τους σε άλλα μέρη. Είναι εντυπωσιακό, ότι για κάποιο διάστημα αυτό ήταν αληθινό. Ήταν τόσο καλά φυλαγμένα τα μυστικά του Murano, που κατά το Μεσαίωνα υπήρχαν πολύ αυστηρές ποινές που ξεκινούσαν από καταναγκαστικά έργα και έφταναν μέχρι την εκτέλεση, για όσους διακινδύνευαν να αποκαλύψουν τα αινίγματα του νησιού.

Αν κι η αλχημεία περιλαμβάνει κάποιες εξερευνήσεις στον χώρο της χημείας και της φυσικής, υπήρχε μεγάλη καχυποψία για την αλχημεία από το ευρύτερο κοινό και συχνά η αντίληψη ότι τα εργαστήρια των αλχημιστών ήταν κέντρα μαγείας και σκοτεινών τεχνών. Η τήξη των μετάλλων, η χρήση στοιχείων σε σκόνη και τα εντυπωσιακά χρώματα που έμοιαζαν να βγαίνουν από τη γη, έκαναν τα objets d’art του Murano να θεωρούνται ότι έχουν μαγικές ιδιότητες, όπως για παράδειγμα την ικανότητα να ανιχνεύουν και να εξουδετερώνουν το δηλητήριο.

Τεχνική σχεδίασης γυαλιού Murano. Photo: ©Marina Lanotte.
Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ MURANO
Μια μοναδική συνέργεια μεταξύ της επιστημονικής κατανόησης και της δημιουργίας της ομορφιάς στο γυαλί Murano.

Τα λεπτά, εκλεπτυσμένα και χρωματιστά προϊόντα υαλουργίας δεν δημιουργήθηκαν για πρώτη φορά στη Βενετία του 13ου αιώνα. Αυτή η τέχνη κι η αλχημεία που έθεσε τις βάσεις έφτασε στην ιταλική χερσόνησο από την Αίγυπτο, τη Μεσοποταμία και άλλα μέρη. Παρ’ όλα αυτά, με τη Βενετία του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης να γίνεται ένα κέντρο πολιτισμού, τέχνης και εμπορίου σαν κανένα άλλο στον κόσμο, δεν αποτελεί έκπληξη ότι το γυαλί Murano απέκτησε τέτοια φήμη σε όλη την ήπειρο.

Πολλά από τα αλχημικά μυστικά του Murano χάθηκαν μέσα στο χρόνο ή εξαιτίας πολιτικής αστάθειας. Τα αντικείμενα που διασώθηκαν και έχουν χρονολογία μέχρι και τον 15ο αιώνα, δείχνουν τις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν και τα στιλ που έγιναν δημοφιλή. Για παράδειγμα, ξέρουμε ότι οι φυσητές γυαλιού έκαιγαν άλατα κασσίτερου και τιτανίου για να δημιουργήσουν ιριδίζοντα τελειώματα στις δημιουργίες τους και τα διάσημα έργα avventurina με κηλίδες χρυσού, κατασκευάστηκαν συμπεριλαμβάνοντας μικρούς κρυστάλλους χαλκού μέσα στο γυαλί. Με τη χρήση πολύ ισχυρών φούρνων, οι υαλουργοί του Murano μπορούσαν να πειραματιστούν με τα χρώματα που υπάρχουν στα μεταλλικά οξείδια και να τα χρησιμοποιήσουν για φτιάξουν αριστουργήματα. Η συνέργεια μεταξύ επιστημονικής κατανόησης και δημιουργίας ομορφιάς δεν υπήρξε ποτέ δυνατότερη και έφτασε στο ζενίθ της.

Ο 15ος και 16ος αιώνας σημαδεύτηκαν από μια πυρετώδη παραγωγή σε όλη τη Βενετία και τότε το Murano άγγιξε την απαράμιλλη καινοτομία με την τελειότητα τού cristallo, της τέχνης δημιουργίας γυαλιού καθαρού σαν κρυστάλλου, για οικιακή και διακοσμητική χρήση. Η τεχνική millefiori δημιουργήθηκε κι αυτή εκείνη την περίοδο, με περίτεχνες ράβδους χρωματιστού γυαλιού συνδεδεμένες ώστε να δημιουργούν ένα φλοράλ μοτίβο. Προς τα τέλη του 16ου αιώνα, οι αλχημιστές κι οι φυσητές γυαλιού του Murano ξανάγραψαν τους κανόνες της τέχνης τους, το γυαλί έμοιαζε με μάρμαρο, ενώ το σμάλτωμα και το χάραγμα με διαμάντι αύξησαν κατά πολύ τις δυνατότητες διακόσμησης, οδηγώντας σε αυξημένη ζήτηση και σε ακόμα μεγαλύτερο καλλιτεχνικό πειραματισμό.

ΕΠΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΛΧΗΜΕΙΑ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ

Τα αυθεντικά γυάλινα έργα του Murano παρέμειναν ο ακρογωνιαίος λίθος των τεχνιτών και της βιομηχανίας της Βενετίας για πάνω από πεντακόσια χρόνια, μέχρι που τα εργαστήρια υαλουργίας έκλεισαν στα μέσα του 19ου αιώνα. Παρ’ όλα αυτά, το καλλιτεχνικό πνεύμα δεν καταπιέζεται για πολύ. Τον 20ο αιώνα, η κληρονομιά του Murano αναθερμάνθηκε κι αναστήθηκε χάρη σε ορισμένους αφοσιωμένους φυσητές γυαλιού από τη Βενετία που αγκάλιασαν την αλχημεία του Murano, εξερεύνησαν τις ιστορικές τεχνικές και αφοσιώθηκαν στις αυθεντικές πρακτικές, ενώ τις ενίσχυσαν με σύγχρονες γνώσεις.

Παρ’ ότι η υαλουργία του Murano στις αρχές του 20ου αιώνα ήταν αναμφισβήτητα εντυπωσιακή χάρη στη δεξιοτεχνική χρήση του χρώματος, της διαύγειας και της λεπτότητας, αναβίωσε ανάμεσα στην έκρηξη δημιουργικότητας των Art Deco και Art Nouveau, καθώς και ανάμεσα στον πλούτο των άλλων καλλιτεχνικών σχολών της εποχής, όλες με τα δικά τους καινοτόμα χαρακτηριστικά και τις δικές τους ιδέες. Το γυαλί Murano που συνέχισε να βασίζεται στην ιστορία του και τις ευαισθησίες της Αναγέννησης κινδύνευε να γίνει κάτι που δεν ήταν ποτέ: νοσταλγικό. Το τέλος του 20ου αιώνα είδε τις προσπάθειες που χρειάζονταν ώστε να αποκτηθεί μια νέα κατεύθυνση και ένα πιο επίσημο σύστημα στην παραγωγή του νησιού. Αν κι η νέα εσωτερική ιεραρχία οδήγησε σε ορισμένα κορυφαία κομμάτια της εποχής από φυσητές γυαλιού και τεχνίτες, το γυαλί Murano κατάφερε να βρει ξανά πραγματικά τη φωνή του τη δεκαετία του 1980, χάρη στην επέκταση της αγοράς πολυτελείας.

Μια ανανεωμένη αγορά που αναζητούσε τη μοναδικότητα και μια αίσθηση κληρονομιάς κι η προτίμηση για την ατομική τέχνη και τους τοπικούς τεχνίτες σε αντίθεση με τη μαζική παραγωγή, οδήγησε σε μια νέα ακμή στην υαλουργία του Murano. Η αυξημένη ζήτηση οδήγησε σε μια καλλιτεχνοκεντρική βιομηχανία κι επέτρεψε στους φυσητές γυαλιού και τους σχεδιαστές του Murano να παράγουν έργα μεγαλύτερης δημιουργικότητας, πιο κοντά στα σύγχρονα γούστα και με μεγαλύτερη έμφαση στη μοναδικότητα και στο «κατά παραγγελία» από ποτέ.

Το γυαλί Murano είναι το αποτέλεσμα χιλίων ετών χειροποίητης παράδοσης, εμπλουτισμένης με την περιέργεια του αγνώστου. Γεμάτοι με μυστήριο, μυθολογία και τη διαφύλαξη αλχημικών μυστικών από περασμένες εποχές, οι θησαυροί του Murano αντανακλούν ένα κοινό πάθος για το θαυμασμό των αντικειμένων ομορφιάς. Μυστικά των χημικών στοιχείων, χρωματισμένα από το πάθος του ανθρώπου για τελειότητα.

Το γυαλί Murano: όταν η δεξιοτεχνία γίνεται τέχνη. Photo: ©Alex Mirzak.
Η ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΛΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ LA PRAIRIE
Platinum Rare Collection

Η τέχνη της μεταμόρφωσης και της σύνθεσης στη La Prairie είναι εμβληματική στην πολύτιμη Platinum Rare Collection. Όπως και στην περίπτωση του γυαλιού Murano, η διαδικασία ξεκινά με ένα μοναδικό υλικό που στη συνέχεια μεταμορφώνεται μέσα από μια λεπτομερή διαδικασία καθαρής δεξιοτεχνίας. Η πλατίνα εκτιμάται όχι μόνο για την καθαρή ομορφιά της, είναι ελαστική κι ανθεκτική, με αποτέλεσμα να αντέχει στη δοκιμασία του χρόνου.

Οι καλλιτέχνες εκτίμησαν την πλατίνα επειδή είναι εξαιρετικά εύπλαστη. Έτσι, μπορούσαν να δημιουργήσουν καλούπια από το πολύτιμο υλικό, να το σμιλεύσουν και να το μετατρέψουν σε δημιουργίες που ξεπερνούσαν τα όρια της δικής τους τέχνης. Πριν πάρει σχήμα για να γίνει χυτή, η πλατίνα πρέπει να θερμανθεί στην αστρονομική θερμοκρασία των 1770°C. Από εκεί, μεταμορφώνεται σε μια ευρεία γκάμα επιλογών. Από υγρό σε μεγάλα κομμάτια και από λεπτά φιλιγκράν σε απίστευτα λεπτές ίνες.

Είναι αυτή η σαγηνευτική ποιότητα της πλατίνας που οδήγησε τη La Prairie να αναπτύξει τη Platinum Rare Collection – για να αποκαλύψει, να τονίσει και να προβάλλει την έμφυτη και διαχρονική ομορφιά της επιδερμίδας.